Het positieve van stress

Stress. Daar vinden we wat van. En vooral veel negatiefs. Van jongs af aan leren we dat stress iets is dat we beter kunnen vermijden. De gevreesde vijand, verantwoordelijk voor fysieke en mentale ongemakken zoals slapeloosheid, pijnklachten, hartkloppingen, and so on.  

Ook in mijn beleving is stress één van de grootste ziekmakers die we kennen in de Westerse Maatschappij. Alleen stress is op zichzelf zo’n omvangrijk en complex begrip, dat je in feite alles dat we in ons leven ervaren er onder kunt scharen.  Bijna elke verandering gaat op fysiek niveau gepaard met stress.

Hans Selye, ‘the Father of stress research’, was in 1936 de eerste wetenschapper die aan het subjectieve fenomeen stress een definitie koppelde om het vervolgens te kunnen meten. Zijn definitie luidt als volgt:

“The non-specific response of the body to any demand for change”.

Oef! Ja, dat bedoel ik dus met ‘omvangrijk begrip’.

Stress is niet iets dat ons van buitenaf toekomt

Stress wordt gevormd in ons lichaam. Het is een signaal voor actie. Voor oplettendheid, aanpassingen wellicht. Daarom wordt de aanmaak van de hormonen Adrenaline en Cortisol gestimuleerd in stressvolle situaties. Zij zetten allerlei lichamelijke processen in werking die ervoor zorgen dat we staande blijven op cruciale momenten.

Het wordt pas zorgwekkend als je op lange termijn veel stress ervaart. De stress is dan chronisch en je staat continu in de overlevingsstand. Je wordt geleefd in plaats van te leven. Staat altijd AAN. Een gejaagd gevoel, waarvan de uit-knop moeilijk te vinden is. Dit zorgt voor een uitputting van het stressregulatiesysteem. En dít is het moment dat fysiek, mentaal en/of emotioneel ongemak iets alledaags wordt. Soms dusdanig dat je het (bijna) gaat zien als iets dat bij jou hoort.

Een veelgemaakte redenatiefout is dat stress iets is dat ons van buitenaf toekomt. Dat er buiten onszelf veranderingen moeten plaatsvinden. En tuurlijk, in zekere zin is dat ook het geval. Jouw dagelijkse activiteiten onder de loep is zeker een must als je minder stress wilt ervaren. Maar deze externe factoren zijn niet verantwoordelijk voor jouw stress beleving, die verantwoordelijkheid ligt bij jezelf.

De positieve kant van stress

Zolang we het niet uitputten, is ons stressregulatie mechanisme briljant. Ik kan niet anders zeggen. Het zorgt op de korte termijn voor meer energie, wat maakt dat je optimaal kan presteren. Dat je scherp en alert bent en actie kan ondernemen. Stress dient ons dus ook echt? Jazeker, denk maar aan de spanning die je voelt voor een belangrijke presentatie of deadline. Deze spanning zorgt voor creativiteit, opperste concentratie en brengt je in een flow om te vlammen.

Zogenaamde positieve stressprikkels verrijken je leven. We kicken er zelfs op. De sensaties die je voelt als je verliefd bent, een spannende wedstrijd kijkt of met een parachute op je rug een vliegtuig uit springt: allemaal stressprikkels. Stress boost uithoudingsvermogen en immuunsysteem. Het maakt enthousiast, fanatiek en stimuleert ons om buiten onze comfortzone te treden. Het prikkelt en zet je aan tot betere prestaties en keuzes. Tot persoonlijke groei.

Stress voor je grootste goed gebruiken

Stress is een overkoepelende benaming voor een proces dat in feite uit drie fases bestaat:

  1. Stressprikkel: De gebeurtenis of gedachte die de stress in het lichaam en geest veroorzaakt.

  2. Stress-signaal: De daadwerkelijke fysieke uiting van stress in het lichaam (spierverkramping, hoofdpijn, hartkloppingen, etc.). Hetgeen je ervaart en voelt.

  3. Stressreactie: Jouw mentale reactie op de stressprikkel en het -signaal, dat zich uit via jouw handelen en denken.

Ons fysieke lichaam werkt altijd vóór ons, dus mentaal een beetje meewerken helpt enorm. Wetenschappelijk onderzoek wijst uit dat het mentaal beperken van de negatieve lading van stress, de fysieke ongemakken aanzienlijk vermindert. Ons brein is niet statisch en legt veelal neurale patronen die we het opdragen te leggen. Door mentale overtuigingen - zoals ‘stress is de vijand’ te verleggen, verander je ook jouw reactie hierop.

“It’s not stress that kills us, it’s our reaction to it” - Hans Selye

Stress Coping Mindset

Om jezelf minder vatbaar te maken voor stress en regie te pakken over jouw functioneren, is een gunstige stress coping mindset dus cruciaal. Een aantal punten om te onthouden:

  1. Stress is niet de vijand en iedereen ervaart het. Wij hebben zelfs stressprikkels nodig om te functioneren.

  2. Jouw mindset bepaalt hoe stress-prikkels en - signalen je beïnvloeden.

  3. Diezelfde mindset kan je trainen voor je grootste goed. Van alles dat je ervaart en voelt bepaal je immers zelf hoe je het interpreteert.

Blijf geen cirkels draaien in gevoelens van stress, maar zie het als een uitnodiging om nader te onderzoeken. Om de stressprikkels, stress-signalen en stressreacties in jouw dagelijkse (werk)leven te gaan (h)erkennen. Om prioriteiten opnieuw te stellen en focus aan te brengen. Zie stress als een signaal om te achterhalen wat jij op dit moment nodig hebt om optimaal - en bewust - te kunnen presteren.

Het positieve van stress is dat het er is om jou te dienen. Dat je zelf de regie hebt om ermee te leren werken op een manier waarop je als persoon volledig in je kracht kan (blijven) staan.


Een stress coping mindset ontwikkelen? Hier kunnen wij jou bij helpen!

Neem contact op voor de mogelijkheden.